BIG BIG TRAIN : GATHERING SPEED

1. High Tide, Last Stand
2. Fighter Command
3. The Road Much Further On
4. Sky Flying On Fire
5. Pell Mell
6. Powder Monkey
7. Gathering Speed

Label : Treefrog Records

Release Date : 2004

Length : 55:36

Review (ProgWereld) : Bij mij in de buurt rijdt een authentieke stoomtrein. Fantastisch voor degenen die willen zwelgen in nostalgie, maar vreselijk voor hen die zich storen als de trein z’n zwarte rookpluimen uitstoot. Voor de eerste groep zal “Gathering Speed”, de nieuwe cd van het Engelse Big Big Train, waarschijnlijk het ideale schijfje zijn, want “Gathering Speed” ademt helemaal de sfeer uit van Genesis in de jaren ’70 in de lijn van Pendragon ten tijde van “The World” (1991). Zelf behoor ik ook tot die nostalgici en ben dan ook aangenaam verrast door het vijfde album van deze muzikanten.Zo heeft er een zeer geslaagde bezettingswisseling plaats gevonden. Sean Filkins is de nieuwe zanger van de band en hij brengt precies datgene waar het Big Big Train al die jaren aan ontbroken heeft: memorabele zanglijnen. Qua techniek is hij niet beter of slechter dan Martin Read, z’n voorganger, zijn stem lijkt er zelfs op, maar Filkins haalt melodielijnen uit zijn warme stem die blijven hangen. Direct vanaf het eerste nummer, High Tide, Last Stand, is er maar één vergelijking mogelijk en dat is met Max Werner, de Kayak-zanger van weleer. Filkins heeft dezelfde dramatiek, dezelfde aandoenlijke klank. Die komt hem perfect van pas tijdens het concept van “Gathering Speed”, een concept dat gaat over een gevechtspiloot in de jaren ’40. De teksten behandelen o.a. zijn dapperheid, de heroïsche strijd op leven en dood en hoe hij uiteindelijk wordt neergehaald. De cd opent met het snorren van de propeller. Dan scheert het vliegtuigje laag over en na enige tijd hoor je piloot Filkins vanuit de cockpit zingen. De sfeer is meteen gezet. Wat me nog het meest heeft verrast is het feit dat Big Big Train zo ongegeneerd met haar voorbeeld Genesis dweept. Zoiets valt te verwachten van een beginnende band, maar niet van een band als Big Big Train die zelfs had aangekondigd na haar vorige cd ”Bard” uit 2002, te zullen stoppen. Misschien is het juist daardoor dat ”Gathering Speed” zo magistraal fraai is. De muzikanten spelen immers al meer dan dertien jaar samen. De nummers van “Gathering Speed” zijn dan ook voorzien van een dikke laag gevoel. Met name Fighter Command, The Road Much Further On en Powder Monkey laten de lucht trillen. Het vlotte begin van Fighter Command bevat (echte) mondharmonica waardoor het nummer onvermijdelijk aan The Voyager van Pendragon doet denken. Daarnaast kent het zo’n prachtig stuk akoestisch gitaargetokkel met volle Mellontron-klanken en messcherpe, hoog aangesneden samenzang. Noemenswaardig is hier de vrouwelijke achtergrondzang van Laura Murch. Als de intensiteit van het nummer ook nog eens toeneemt is de verrukking compleet. Sterk staaltje componeerwerk. Een veelvoorkomend stijlfiguur is op dit album de combinatie van akoestische gitaar en Mellotron-klanken. Ook het gedragen The Road Much Further On zit er vol mee. Sean Filkins stijgt naar grote hoogte, zowel letterlijk als figuurlijk, met de zin:”I Always knew that it could end this way“.Helemaal aan het eind ko mt gitarist Gregory Spawton nog met een aantal magnifieke Steve Hackett-achtige tonen. Het siert Spawton en zijn mannen dat ze ondanks hun niet geringe vaardigheden, toch in dienst van de muziek spelen. Slechts af en toe is er wat individueel vuurwerk, zoals halverwege het Camel-achtige instrumentale Sky Flying On Fire,waar toetsenist Ian Cooper even een lekker loopje laat horen. Met dit stuk komt er tevens wat meer pit in het album, evenals met Pell Mell. Het bas- en drumwerk vertoont hier grote gelijkenis met ”The Wake” van IQ, maar vooral met Big Big Train zelf zo’n tien jaar geleden. Typisch dat de naam van zanger Filkins dan ook ontbreekt bij de componisten van dit nummer. Bij Powder Monkey wordt zijn naam weer wel genoemd en dat is te horen ook. De wonderschone klanken en de zinderende intensiteit zoals in The Road much Further On maken dit nummer tot mijn persoonlijke hoogtepunt van “Gathering Speed”. De cd sluit af met het titelnummer dat een opgewekt karakter heeft en een positieve boodschap. Het bevat een voortreffelijk instrumentaal stuk richting het Mexicaanse Cast. Als de cd is afgelopen betreur ik het keer op keer dat de teller maar 55 minuten aangeeft. Op zich is dat geen onacceptabele tijd, maar dit soort cd’s kan me niet lang genoeg duren. Ik heb al heel wat Genesis-achtigen gehoord. Genesis-kopieën, Genesis-klonen, ze zijn er in alle soorten en maten. Zelden echter heb ik een band er zoveel gevoel in horen leggen als Big Big Train.

Review (ProgVisions) : “Gathering speed” is the fourth album (if you don’t count the demo’s) of Big Big Train. This time it is a concept-album about “The Battle of Britain” and tells the story of a fighter pilot whose Spitfire is seen to fall out of the sky, shot down during a combat patrol. It’s about the personal experiences of the fighter boys of 1940. The first track “High tide, last stand” sets the scene, a country on the edge of destruction. The music sounds fresh but shows that it has its roots in the progmusic of the seventies (Mellotron sounds and twelve string guitars). “Fighter command” is about the daily life of those pilots and the family of the fighter pilot who falls out of the sky. This is a very strong and varied track with some great symphonic rock parts. But it has also delicate vocal parts with acoustic guitars and even a blues harp can be heard. “The road much further on” is a delicate and emotional song with heartbreaking vocal melodies. It is exploring the viewpoint of the pilot’s wife and his parents who has to cope with their possible loss. “Sky flying on fire” is an instrumental track with great melodies and some nice guitar and keyboard solos. “Pell mell” describes the chaos and fear of a dogfight over the English Channel and the destruction of the pilot’s family. The track is up-tempo with a pounding bass, keyboard solos and melodic vocal refrains. The vocals are sung with a lot of passion. In my opinion one of the best tracks of this album. It goes direct into “Powder monkey” where the pilot’s plane is falling down from the sky. This track is maybe my favorite because the music is so expressive. The CD ends with the title track “Gathering speed” which is about moving on. Like in all the tracks the often many-voiced vocals are great and alternate with melodic instrumental parts. conclusion “Gathering speed” is a pleasant surprise in sympho-land. I think this album can give the band a bigger audience. Big Big Train’s previous album was good but they surprised me with this delicious and fresh symphonic album. Who said that progressive music was dead?

Review (Daily Vault) : Great works like the recent run by modern progressive rock troupe Big Big Train don’t generally arrive out of the clear blue sky. They are the result of years of struggle and evolution and, more often than not, a proving ground or two, stepping-stones to greatness. For Big Big Train, a key stepping stone and proving ground came with 2004’s Gathering Speed. The group had faced all sorts of challenges navigating its first dozen years, working through difficult situations with their original label, losing and gaining singers and keyboard players and drummers, searching for the right combination to move the band forward. All the while, they were also steadily polishing their songwriting and production chops. Gathering Speed was BBT’s fourth album, and second as an independent act. The album previous to this one, Bard, is one I’ve never heard, inasmuch as BBT co-founders Greg Spawton and Andy Poole have seen fit to delete it from the group’s catalog, purposely allowing it to go out of print. That decision speaks volumes about where the band stood just prior to Gathering Speed; they had to see this album as a fairly critical juncture. The lineup here—founding members Spawton (guitars, keyboards, backing vocals) and Poole (bass), recent returnees Steve Hughes (drums) and Ian Cooper (keys), and Sean Filkins on lead vocals—lasted just this one album, but in many ways laid the groundwork for what was to come. The album moved the band firmly in a progressive/post-rock direction musically, and generated many positive reviews. The accompanying attention from the band’s peers on the modern prog scene then led to guest shots on 2007’s The Difference Machine from Pete Trewavas (Marillion), Dave Meros (Spock’s Beard) and Nick D’Virgilio (Spock’s Beard), with D’Virgilio subsequently joining the band. Gathering Speed is a concept album built around the story of a fighter pilot in the Battle of Britain during World War II. I can’t say that the lyrics on this release have ever particularly captured me, but as is the case with many enjoyable prog albums, that didn’t hinder my enjoyment of it. What matters is that the musical ideas and arrangements are interesting, and a number of memorable moments are created.my_heart_sings_the_harmony_web_ad_alt_250 Opening with the sound of a plane taking off, “High Tide, Last Stand” drops right into a sort of guitar-drum-keyboard fanfare, bright and upbeat, that soon morphs into a more somber, purposeful jam. Spawton’s guitars are heavy and intricate and have a lot of personality, and the keys are sparse but effective. BBT’s affection for classic prog comes through particularly clearly in the sharp, intricate guitar/keyboard interplay between 3:00 and 3:30 that has a definite Steve Howe-Rick Wakeman feel to it. Spawton’s second solo on the subsequent “Fighter Command”—a mostly mid-tempo piece full of rich 12-string work that would make Steve Hackett smile—is equally interesting in the textures he explores. Harmonica and flute both make appearances here, the former presaging the band’s later use of horns, the latter looking ahead to the arrival of current vocalist/flautist David Longdon. (Another indicator of things to come can be detected in the way the melody seems to test the limits of Filkins’ vocal range.) Laura Murch’s pleasant background vocals feature in the ninth minute here, offering warm texturing to the track’s denouement. “The Road Much Further On” continues the pastoral, symphonic, Canterbury scene feel, with very nice acoustic guitar and some gentle organ and synth work. After a steady build, around 7:00 in it transitions into a big electric solo with drums crashing and choral effects looming behind, giving the whole thing a sort of David-Gilmour-versus-the-Moody-Blues feel. The instrumental “Sky Flying On Fire” starts off in slumbering, pastoral mode, in contrast to its title, then picks up dramatically around three minutes in, tempo quickening, guitar and organ work intensifying. As solid as this bit is, it’s hard not to speculate on how it might have turned out with current lead guitarist Dave Gregory and keys-man Danny Manners on board. “Pell Mell” opens firmly in Pink Floyd territory with atmospheric sound effects followed by an explosive entrance to the song proper. The rhythm section gets a workout on this one, and there’s some particularly nimble and pungent bass work by Poole, whose role in the band in later days has evolved into that of producer/multi-instrumentalist. The penultimate “Powder Monkey” opens with a gentle acoustic and choral bit with a classic prog feel. Soft/hard, quiet/loud dynamics take the forefront later on, and we finish up back in Floyd territory with the clock striking the hour. The closing title track is among the strongest here, a 7:24, mostly instrumental mini-suite with some very engaging passages, particularly Spawton’s lyrical guitar work between 2:00 and 3:45, and again from 6:15 to 6:40. Gathering Speed offers all the hallmarks of a really solid prog album—imaginative arrangements with strong performances, a mix of longer suites and shorter tracks, and an expansive palette of styles and instrumentation. While it doesn’t scale the musical and creative heights of latter-day Big Big Train, Gathering Speed inexorably points the way, a key milestone in the band’s growth and evolution.